W chwili zawarcia małżeństwa między małżonkami, co do zasady, powstaje wspólność majątkowa. Oznacza to, że wszystkie składniki majątkowe nabyte w trakcie trwania związku (z wyjątkiem tych objętych osobistym majątkiem każdego z małżonków) stają się własnością wspólną. Wspólność ta ustaje z chwilą prawomocnego orzeczenia rozwodu.
Spis treści
Czym jest majątek wspólny?
Do majątku wspólnego zalicza się przede wszystkim:
- wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
- dochody z majątku wspólnego oraz majątku osobistego,
- środki zgromadzone na rachunkach emerytalnych (w tym OFE, subkonta w ZUS),
- przedmioty nabyte wspólnie, np. nieruchomości, samochody, wyposażenie domu.
Nie wchodzą do majątku wspólnego przedmioty nabyte przed ślubem, otrzymane w drodze spadku lub darowizny (o ile darczyńca nie zaznaczył inaczej), ani przedmioty służące wyłącznie do osobistego użytku jednego z małżonków.
Sposoby dokonania podziału majątku
Podział majątku może nastąpić na dwa sposoby:
- Na drodze porozumienia – jeśli byli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału, mogą sporządzić stosowną umowę, a jeśli w skład majątku wchodzi nieruchomość – umowę notarialną.
- Na drodze sądowej – w przypadku braku porozumienia, każdy z małżonków może złożyć wniosek o sądowy podział majątku. Postępowanie toczy się przed sądem rejonowym właściwym ze względu na położenie majątku.
Kiedy można złożyć wniosek o podział?
Podział majątku wspólnego może być dokonany:
- po rozwodzie – jako odrębna sprawa,
- w toku postępowania rozwodowego – ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to znacznego przedłużenia procesu.
W praktyce sądy najczęściej dokonują podziału już po prawomocnym zakończeniu sprawy rozwodowej.
Równe udziały – wyjątki
Zasadą jest, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Od tej reguły można jednak odstąpić, jeśli jeden z małżonków wykaże, że drugi w istotny sposób nie przyczyniał się do powiększania wspólnego majątku – np. przez uchylanie się od pracy zarobkowej bez uzasadnienia czy trwonienie środków.
Rozliczenia przy podziale
Podczas podziału sąd (lub strony) może:
- przyznać poszczególne składniki majątku jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,
- zarządzić sprzedaż określonych przedmiotów i podział uzyskanych środków,
- dokonać fizycznego podziału rzeczy (jeśli jest to możliwe i celowe).
W przypadku sporów dotyczących nakładów z majątku osobistego na wspólny (lub odwrotnie), możliwe jest również dochodzenie ich zwrotu.
Czy warto skorzystać z pomocy adwokata?
Postępowania o podział majątku bywają złożone – zwłaszcza wtedy, gdy pojawiają się spory co do wartości składników, nierównych udziałów czy wzajemnych rozliczeń. Dlatego w praktyce warto skorzystać z porady lub udziału adwokata, który specjalizuje się w sprawach rozwodowych i majątkowych. Profesjonalne wsparcie pozwala uniknąć kosztownych błędów i przyspiesza cały proces.